Ta strona używa polityki Cookies (ciasteczek). polityka cookiesx

Akademia Sztuk Pięknych

Wydział Zarządzania Kulturą Wizualną

Czas debat. Antologia tekstów krytycznych o sztuce z lat 1944–1953, T. 1: Upowszechnianie kultury i mecenat państwowy; T. 2: Realizm i formalizm; T. 3: Wektory geografii artystycznej, reinterpretacje tradycji, sylwetki red. Agata Pietrasik, Piotr Słodkowski, Warszawa: Akademia Sztuk Pięknych, Fundacja Kultura Miejsca, 2016.

Czas debat jest pierwszą antologią zbierającą teksty polskiej krytyki artystycznej z okresu od końca wojny do zmierzchu socrealizmu. Artykuły zawarte w książce budują złożony i nieoczywisty obraz pola sztuki z lat 1945-1954, naświetlając z różnych stron kluczowe dla tej epoki dyskusje dotyczące m.in. mecenatu państwowego, czy też społecznej roli sztuki nowoczesnej. Książka zawiera przedruki 139 tekstów, które sproblematyzowane zostały w redaktorskich notach oraz rozbudowaną bibliografię.

zw_fkm_czasdebat_tom1_okladka_zoom

Tom 1

Tom pierwszy porusza problem miejsca sztuk plastycznych w nowej rzeczywistości społeczno-politycznej, a tym samym w nowo utworzonym polu instytucjonalnym. Kluczowe zagadnienia w prezentowanych w tej części antologii dyskusjach stanowią: mecenat państwowy oraz upowszechnienie kultury. Problemy te rozpatrywane są zarówno poprzez pryzmat powojennej sytuacji artystów oraz ich postulatów, jak i tworzonych w tym czasie instytucji, m.in. Ministerstwa Kultury i Sztuki, czy Instytutu Wzornictwa Przemysłowego.

zw_fkm_czasdebat_tom2_okladka_111016

Tom 2

Artykuły zebrane w drugim tomie poświęcone są kwestii rozstrzygnięć wewnątrzartystycznych związanych z pytaniem o „dobry obraz”. Przedrukowane teksty na różny sposób tłumaczą i definiują istotne dla tego czasu pojęcia realizmu i formalizmu oraz stawiają pytania o adekwatności języka artystycznego w świetle zmie­nionej sytuacji powojennej. Wydobywają również złożoność postaw artystycznych związanych z projektami sztuki nowoczesnej, ale również socrealizmu.

zw_fkm_czasdebat_tom2_okladka_190916

Tom 3

Teksty składające się na trzeci tom odsłaniają inne wymiary przywoływanych uprzednio debat i problemów. Przedrukowane artykuły obrazują jak polscy krytycy, artyści i literaci postrzegali rozwój sztuk wizualnych po obu stronach że­laznej kurtyny, konstruując tym samym globalną geografię artystyczną. Ukazują również w jaki sposób, poprzez pryzmat bieżących dyskusji artystycznych, reinterpretowano tradycję sztuki polski. Przywołują również pojedynczych twórców, postaci najczęściej omawiane i najważniejsze z perspektywy ówczesnej krytyki artystycznej, które często wykraczają poza znany nam kanon.

Z recenzji prof. Marty Leśniakowskiej:

Czas debat jest publikacją wyjątkową i pionierską: otrzymujemy pierwszą antologię polskiej krytyki artystycznej z dekady 1945–1954. Autorzy zbioru wykonali prawdziwie archeologiczną pracę, przywołując kilkadziesiąt tekstów krytycznych powstałych od końca wojny do końca socrealizmu. Trzy tomy antologii wypełniają lukę w polskiej historii sztuki, dostarczając materiał źródłowy niezbędny do poszerzonych badań nad kulturą artystyczną pierwszej powojennej dekady.

Jak każda tego typu publikacja, antologia rządzi się swoimi regułami i założeniami. Otrzymujemy zbiór tekstów krytyków sztuki, którzy działając w ówczesnych realiach ostrej walki politycznej, w różnym stopniu zaangażowani byli w budowaną wówczas „politykę kulturalną” państwa, wypełniając postulaty i oczekiwania decydentów realnego socjalizmu i manifestując spolegliwość wobec władzy zgodnie ze znanym prawem mimikry. Albo też – co jednak rzadsze – wchodzili z nią w mniej lub bardziej subtelną grę, zaświadczającą o istnieniu „ruchu oporu”. Lektura tych tekstów, na ogół nieznanych lub czytanych sporadycznie przez wąskie grono badaczy kultury artystycznej, jest więc równie pouczająca jak pasjonująca, gdyż odsłania się dramaturgia mało lub zupełnie nieznanych faktów, wydarzeń i okoliczności towarzyszących sztuce. A także, co jest podstawowym celem antologii, ujawniona zostaje rola krytyków w kształtowaniu ówczesnego życia artystycznego i kulturalnego, z ich postawami i poglądami, osadzeniem w środowisku, zróżnicowanymi kompetencjami kulturowymi, orientacją ideową czy ideologiczną, retoryką itp. (profesjonalna krytyka sztuki/historia sztuki współczesnej versus krytyka pisana przez artystów czy tzw. dziennikarzy kulturalnych, „nowi” krytycy versus „starzy”, o tradycji międzywojennej itd.). W warstwie poznawczej antologia posiada zatem walory nie do przecenienia.

Wydarzenia

Więcej